YAĞMURLU BİR AKŞAM VE 20 DAKİKALIK OTOBÜS YOLCULUĞU...

     Otobüsteyiz, her gün otobüse bineriz. İşe , okula veya gezmeye giderken. Hava yağmurlu , otobüs camları buğulu.. Oturan ve ayakta bekleyen insanlar.. Oturan kişi rahattır, koltuğunu kapmıştır, diğerlerini düşünmesine gerek yoktur. Bu yüzden buğulanan camdan sadece kendinin görebileceği alanı siler.. Ne eksik ne fazla .. Toplum olarak alışmışız zaten başkasını düşünmemeye .. Sadece ben demeye ..

HÜRREM SULTAN

     

Merhaba L Sokağı okuyucuları. Bu gün ne kadar tanıyoruz bölümüne bir önceki yazımın devamı niteliğinde ki Muhteşem bir döneminin şüphesiz en çok konuşulan bir isminden bahsetmek istiyorum. Sadece kendi dönemi ile sınırlı kalmamış tüm dönemlerde adı çokça bahsedildi. Osmanlı da kadınlar saltanatını başlatan, dünyaya hükmetmiş bir padişahın nikâhlı eşi, gözdesi, tarihin en kanlı katline fermanında etkisi büyük bir kadın… Bahsettiğim kadın Hürrem Sultandan başkası değildir.

Hani bir şarkı da geçer ya “ beni bilimle anla, felsefe ile anlat ve tarihle yargıla” diye. Biz şüphesiz ki tarihi, bilimin bize sunduğu belgelerle öğrendik. Ama onları anlamadan tarihin akışı ile yargılıyoruz. Ne kadar tanıyoruz Hürrem Sultanı? Şehzade Mustafa katlinde ki etkisi çok büyüktür. Ama onun bir anne olduğunu ya da bir kadın olduğunu unutmamak lazım. Daha 15 yaşında iken kendi yurdundan koparılıp bir saraya cariye olarak getirildiğinde içinde neler olduğunu tarih yazmıyor. Ama çocukları için girdiği mücadeleden onu anlayabiliriz. Bu mücadele çok can aldı ve hatta masum insanların canı yandı… İlk can paresi Şehzade Mehmet’i kaybettiğinde ki acıyı biliyordu Hürrem. Artık tarihin akışında ne yaptıysa bir daha o acıyı tatmamak içindi. Ama nerden bilebilirdi Şehzade Mustafa ile yaktığı fitne ateşinin bir gün onun can paresi Şehzade Beyazid’i de yakacağını. Bu katle gönlü bir türlü razı gelmeyen Şehzade Cihangir’in, Mustafa’dan sadece 21 gün sonra öleceğini bilebilir miydi? Bilemezdi… Tabi ki bunlar onu masum kılmaz. Ama onu Mekke’den İstanbul’a kadar yaptığı hayır işleriyle bilmeyiz nedense. Oysa bu da tarih belgelerinde vardır. Şimdi Hürrem Sultanın saraya gelmesinden ve ölümüne kadar geçen sürede ne yapmış bir bakalım.

Osmanlı sarayına gelene kadarki yaşamı hakkında kesin bir bilgi yoktur. Lehistan Krallığı'nın sınırları içerisinde bulunan Rutenya(Ukrayna)'da 1504 yılında doğduğu rivayetler arasındadır. Tatar akıncılar tarafından 1520 tarihinde 15'li yaşlarında Rutenya'den kaçırıldığı, Kırım Hanı'nın himayesine girdikten sonra Osmanlı sarayına sunulduğu tarihçiler ve yazarlar tarafından kabul görmüş bir rivayettir. Saraya gelmeden önceki adı hakkında pek çok bilgi yaygındır. 16. Yüzyıl eserlerinde olmasa da 19.yüzyıl eserlerinde - Anastasia diye geçer. Polonyalıların geleneğinde, Aleksandra Lisowska olarak bilinir. Avrupa , Roksan diye anmıştır onu. Ama saraya her yeni gelen cariyeye verilen isim ona da verilir. Harem halkı  onu bir süre Ruşen diye çağırır ama Kanuni Sultan Süleyman ona Hürrem dedikten sonra tüm bir tarih onu öyle anacaktır.

Hürrem Sultan’ın saraya gelişi ve Kanuni ile tanışması hakkında kesin bilgiler yoktur.  Kanuni’nin Şehzadeliği sırasında veya padişahlığının ilk senesinde Harem'e girdiği düşünülür. Padişahı ilk tanıdığı gece Padişahı zekâsı, cesaretiyle öyle bir etkiler ki tüm bir ömür onu görmek ister Kanuni. Ertesi gün onu tüm saray Hürrem diye çağırır. Çünkü ona ismini 3 kıta ya hükmeden cihan padişahı vermiştir. Hürrem Farsça da gülen demek yani neşeli kişi…

 Hürrem zamanla her şeye sahip olmak için aslında tek şeye sahip olması gerektiğinin farkına varır. Sahip olması gereken tek şey Cihan Padişahının aşkıdır. Amacı aşk çölünde sultanı kendine susuz bırakmaktı. Nitekim Hürrem’in başarısını, Sultan’ın ona yazdığı şiirler de görmek mümkün. Nihayet Sultan;

“ Aşk mıdır ki boynuma takıp bela zincirini

Gezdirip Mecnun leyin âleme rüsva eyleyen.” Dizeleriyle aşkını ilan ettiğinde Kanuni ölümsüz aşk masalında âşık rolünü gönüllü üstlenmişti. Öyle ki daha ilk zamanlar da Kanunnameler de açıkça yasaklanan şeyleri bir bir Hürrem yıkıyordu. Fatih Kanunnamesinde Padişah’ın önünde kahkahalarla gülmek yasak iken zamanla Hürrem bunu yapmaktan ayrı zevk alır olmuştu. Daha sonraları ilk kez bir padişah cariyelerine özgürlük tanıyıp nikâhına alacaktı. Hürrem’in istedikleri bir bir oluyordu. Ama zamanla sarayda daha etkili olmak için Şehzadesinin olması gerektiğinin farkına varır. Hürrem Sultan saraya getirildiğinde Kanuni'nin Manisa valisi iken birlikte olduğu Mahidevran Sultan'dan “Mustafa” isimli bir oğlu vardı. Sarayın en nüfuzlu kadını padişahın annesi Ayşe Hafsa Sultan, ikinci derece nüfuzlu kadın Mahidevran Sultan idi. Hürrem, saraya girdikten sonra Kanuni ile ilişkisinden 1521’de “Şehzade Mehmet” dünyaya geldi ve böylece Hürrem Sultan saraydaki en nüfuzlu üçüncü kadın durumuna geldi. Ve art arda Selim, Bayezıd, Cihangir, Mihrimah olur. Hürrem, Kanuni olmadan bir zerre dahi olmadığının elbette farkındaydı. O zaman saltanat tahtına kendi Şehzadelerinin oturması gerekir. Ama nasıl? Büyük  Şehzade Mustafa dır. Ve olası bir durumda tahta Mustafa daha yakındır. Hem halk, asker, alimler, ve daha niceleri Mustafa’yı çok sevmektedir. O zaman tek bir kişinin sevgisini Mustafa’dan esirgeyecekti. Bu kişi tabi ki Kanuni olacaktır. Hürrem çeşitli entrikalarla Mustafa’yı, Kanuni’nin gözünden düşürmeye çalışır. Ama Mustafa, babasına öyle sadıktır ki böyle bir şey mevzuu bahis dahi olmaz. Hem haremin başına da geçmelidir ki her şey idaresi altında olsun. O zaman Mustafa ve Mahidevran Sultanı payi tahttan uzaklaştırmalıdır.

İki haseki arasındaki rekabet bir gün kavgaya dönüşmüştür. Hürrem Sultan bu kavgayı çeşitli entrikalarla lehine çevirmiştir. Pek çok yazara göre bu olaydan sonra gözden düşen Mahidevran Sultan, 1533’te Manisa valiliğine atanan oğlu veliaht Şehzade Mustafa’nın yanına gönderildi ve Hürrem Sultan, onun yerini aldı.

Hürrem Sultan'ın sarayda pozisyonu Kanuni'nin nikâhlı eşi olması ile arttı ve bu olaydan sonra Mahidevran Sultan'dan daha yüksek bir mevki sahibi oldu. Hürrem Sultan, Şehzade Cihangir’in doğumundan sonra Kanuni ile görkemli bir düğün yapılarak evlendi ve aralarında resmi nikâh kıyıldı. Kesin tarihi belli olmamakla birlikte Haziran 1534’te veya daha erken gerçekleştiği düşünülen düğün, Hürrem Sultan'ı Kanuni’nin meşru eşi yapan, Osmanlı geleneklerine aykırı düşen çok önemli ve devrimci bir hareket olarak değerlendirilir. Bu nikâh ile Hürrem Sultan, Osmanlı tarihinde padişah tarafından uzun bir süre sonra nikâhlanan ilk cariye oldu.

Mahidevran ile Hürrem Sultan arasındaki mücadelede Mahidevran Sultan'ı tuttuğu düşünülen ve oğlu üzerinde büyük nüfuzu olduğu söylenen Valide Hafsa Sultan’ın 1534 yılındaki ölümü ile Hürrem’in saraydaki etkisi daha da artmıştır ve Harem yönetimini eline almıştır. Fakat Valide Sultan'ın ölümünden sonra Mahidevran Sultan veliaht annesi olduğu ve Şehzade Mustafa'nın tahta çıkmasına kesin gözle bakıldığı için Valide Sultan'lığa hazırlanmaya başlamıştır.

Mustafa’nın en büyük destekçisi Kanuninin çocukluk arkadaşı, sırdaşı Pargalı İbrahim’dir. Ve Hürrem’e çok engeldir bu durum. Hürrem ilk olarak çeşitli entrikalarla, Pargalı İbrahim’in Kanuni’nin gözünden düşmesini sağlar. Bazı kaynaklarda bu durum da Sadrazam Pargalı İbrahim’in mal, mülk, mevki sevdası olduğunu söyler. Pargalı İbrahim’in katline ferman verilir. Bu olayda da Hürrem’in etkisi büyüktür. Şimdi kendine sadık bir köle bulma zamanıdır. Hem sadrazam olmaya yakın biri hem kendine sadık bir köle lazımdır. Böyle biri vardır. Diyarbekir valisi Rüstem Paşa ya da ünlü kehle(bit) hikâyesinin kahramanı Rüstem Paşa böyle bir tarife çok yakındır. O zamanlar da Mihrimah Sultan baştan aşağı salt bir güzelliğe bürünmüş, güzelliği dilden dile ulaşmıştır. Hürrem hemen işe koyulur ve kızını, RÜSTEM Paşa ile evlendirmeye karar verir. Hem böylece damadı Sadrazam kolaylıkla olacak hem azli kolay kolay istenemeyecekti. Böylece Padişah’ın verdiği kararları kolaylıkla yönetecekti. Ama ortalık da Rüstem Paşa’nın cüzamlı olduğu söylentileri vardı. Hürrem bunun da bir çaresine bakar. Hemen sarayda ki hekimlerden birini Diyarbekir’e gönderir, Rüstem Paşa’nın çamaşırlarını kontrol ettirir. Dönemin hekimleri cüzam teşhisinde bit kullanırdı. Cüzamlı olan kişi de bit olmazdı. Ve talih Rüstem Paşadan yana olur ve çamaşırlardan bit çıkar. Düğün dernek kurulur ve Mihrimah Sultan Rüstem Paşa ile evlendirilir. Bu olay üzerine o devirde ki bir şair adını gizleyerek şu dizeleri yazmıştır.

“olacak bir kişinin bahtı açık, talihi yar

Kehlesi dahi mahallinde onun işine yarar.”  Bu dizeler gizli gizli okunup açık açık gülünür olmuştur. Yeni damat Rüstem, tıpkı İbrahim gibi servet ve saltanat hırsıyla yanıyor, vicdanında ki doğrulukla parlayan engelleri(!) bir bir siliyordu. Ne var ki İbrahim zorla kul olabiliyordu; Rüstem ise kul olmaya gönüllüydü. İbrahim bir gözdeydi, Rüstem ise köle. İbrahim tarih için yaratılmış gibiydi.(Babilde Ölüm İstanbul da Aşk- İskender Pala)

Her şey istediği gibi giden Hürrem sadece harem de değil devlet işlerin de iyice etkili olmuştur. Mustafa’nın en büyük destekçisini bertaraf etmiştir. Ama yeterli değildi. Mustafa kıskanılacak derece de çok seviliyordu.

Şehzade Mustafa hayatta iken onun haricinde sarayda üç şehzade daha vardır. Şehzade Selim, Bayezıd, ve Cihangir. Hürrem Sultan’ın ve Rüstem Paşa’nın meyli Şehzade Bayezid’e; Askerler, âlimler, halk veSadrazam İbrahim Paşa’nın meyli ise Şehzade Mustafa’ya idi. Harem halkının meyli ise sancağa çıkmayan Şehzade Cihangir’eydi. Yani Selim kimsenin aklına dahi gelmiyordu. Zira kendi sancağında etrafında toplanan musahiplerle eğlenceli bir hayat sürüyor devlet işleri sorulduğunda”bakalım Mevla neyler” diye lakayt geçiyordu. .(Şehzade Mehmet çok genç yaşta ölmüştür. Bazı kaynaklar o hayatta iken Kanuni’nin onu saltanatın başına getirmek istediğini ve Padişahlıktan geçen Manisa Sancağına dahi onu getirdiğini yazar).

Ancak Hürrem Sultanın Bayezıd, Cihangir ve Selim’in annesi olması, Mustafa’nın halk arasında çok sevilmesi fitne ateşini yakıyordu. Bu durumu kendi lehine çeviren Hürrem Sultan çeşitli zamanlarda Kanuni’yi kışkırtmaktan çekinmemiştir. Bu söylentileri dikkate almayan Kanuni’ye artık somut deliller sunma zamanı gelir. Söylentilere karşı bir defasında Kanuni;” hâşâ Mustafa Han’ım böyle bir küstahlığa cüret ede. Bazı müsfidler kendi arzularını mülk ve saltanat ona kalmasun diye iftira ederler.” Diye sert çıkmıştır. Bu durumda fitne ateşini iyice körükleyen Sadrazam Rüstem Paşa, Mihrimah Sultan ve Hürrem Sultan aralarında bir plan yaparlar. Sahte mektup yazmadaki başarısını gösteren Hürrem Sultan, Mustafa’nın; İran şahı Tahmasb ile iş birliği içinde olduğunu, Kanuni yi devireceğini inandırdı. Hatta 3.iran seferi için Mustafa orduya yardım amaçlı 30.000 kişilik ordu ile Konya Ereğlisi’ne geliyordu. Ama bu padişaha isyan hazırlığında gibi sezdirildi. Kötü emeller amacına ulaşmış ve maalesef Şeyhülislam Ebusuud Efendi’den usulüne uygun alınmayan fetva ile çağın en acılı ve haksız idamı gerçekleşmiştir. Şehzade Mustafa babası ile görüşmek için girdiği çadırda yedi dilsiz cellât tarafından boğdurularak öldürülür. Suçu devlete isyan suçundandır. Oysa deliller yanlış şahitler yalancıdır.

Her ne kadar idam kararı usulüne uygun uydurulmuşsa da bu hadiseyle,  memleket içinde büyük sıkıntılar yaşanmıştır. Bu katle gönlü bir türlü razı olmayan Şehzade Cihangir aynı yıl üzüntüsünden ölmüştür. Ve halk ciddi anlamda bu durumdan rahatsız olmuş ve Sadrazam İbrahim Paşa’nın azli istenmiş ve azledilmiştir.

Hürrem hepten istediklerine iyice yaklaşmıştır. Zira tahta kendi çocuklarına yakın başka biri yoktur. Her durumda saltanat tahtına kendi çocuklarından biri oturacaktır. Ama hangisi?

Bu seferde Lala Mustafa Paşa kendi şahsi menfaatleri yüzünden iki öz kardeş Şehzade Bayezıd ve Şehzade Selim’in arasını açar. Maalesef bazı kışkırtmalara aldanan Bayezıd, Padişah’ın emriyle üzerine gelen ordu ile Konya yakınlarda karşı karşıya gelen Bayezıd mağlup olmuş ve İran’ın başkenti Kazvin’e sığınmış ve asi hale gelmiştir. Ve bazı dedikodular yüzünden şah, Şehzadeyi Padişah’a teslim etmiş ve Bayezıd ile dört oğlu idam edilmiştir. İdam fetvasını veren Ebusuud Efendi’dir ve bu fetva da herhangi bir aykırılık bulunmamaktadır. Suçu devlete isyandandır ve deliller ortadadır.

Kendi kazdığı kuyuya kendi düşmüştür Hürrem. Mustafa’ya İran Şahı ile işbirliği izlenimi vermiştir oysa çok geçmeden kendi şehzadesi bunu yapmıştır. Ve yine gariptir Konya ‘ da öldürülen Mustafa gibi Bayezıd da Konya’da öldürülür.

Gelip geçer, buna dünya derler. Herkes gibi Hürrem de bütün ihtişamı ve yalnızlığıyla, bütün hüzün ve sevinciyle, bütün beyazları ve karanlığıyla dünyaya 15 Nisan 1558’de İstanbul’da veda etti. Muhteşem Sultan kendi gibi muhteşem kadın Hürrem’i de kendi ecnebiliği ve bütün aykırılığına rağmen Süleymaniye tesisinin bir parçası saydı ve oraya gömdü. Osmanlı’nın en dirayetli kadın Sultan’ı son nefesini verirken hem kaçmak istediği hem yakalanmak istediği Kanun Koyucunun yanına gömülür. Hem de araların da biten gülün kokusu her ikisine yetecek kadar yakınına. Ama yine yapayalnızdı Hürrem… Çünkü öyle yapmıştı Koca Sinan mezarını.

Zordu Hürrem olmak. Tarihin akışında her şeyi çocukları için yapmıştı. Oysa onlar teker teker yalnız bırakacaktı Hürrem’i. Çok istediği Valide Sultan olamamıştır. Şimdi ise ebedi bir uykuya dalacaktı Hürrem.

Tüm bunlarla beraber İstanbul’dan Mekke’ye kadar birçok hayır işi yapmıştır Hürrem. O dönem de konumlarına göre belli bir maaş verilirdi kadınlara. Böylece kendi mal, mülkleri olurdu. Bunlar üzerindeki tasarruf hakkı yine onlara aitti. Hürrem de bu mal mülkü ile çeşitli hayır işleri yapmıştır. Bunlardan bir kaçını sayarsak:

Hürrem Sultan tarafından yaptırılan Sultanahmet Meydanı'nda ki Haseki Hürrem Sultan Hamamı, İstanbul

Hürrem Sultan İstanbul'da günümüzde onun adıyla anılan Haseki semtinde, Mimar Sinan'a Haseki Külliyesini yaptırmıştır. 1538-1550 yılları arasında inşaatı tamamlanan külliyenin içinde bir hamam, medrese ve hastane bulunmaktadır; onun ilk ve en önemli hayratlarındandır.

Günümüzde T.C. Sağlık Bakanlığı Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi olarak tanınan bu hastane Türkiye'de kesintisiz hizmet vermekte olan en eski hastane olma özelliğini taşır.

Hürrem Sultan ayrıca Ayasofya Camii civarında yardıma muhtaç ve fakirlerin karnını doyurmak için bir mutfak yaptırtmıştır.

Kâbe’de, Şam’da, Bağdat’ta, Konya’da, Kudüs’te, Edirne’de Hürrem Sultan adına çeşitli eserler yapılmıştır.

IN TIME ( ZAMANA KARŞI )

          
         2011 yılında Türkiye’de vizyona girmiş bir Amerikan yapımıdır. Yönetmeni Andrew Niccol ‘ dür. Başrollerini çoğumuzun yakından tanıdığı Justin Timberlake ve sinemada bir çok filmde yer alan ayrıca modellik de yapmış Amanda  Seyfried ‘dir.

            Bu filmi şimdiye kadar hiç duymamıştım( nasıl duymadığımı anlamadım ). Bir arkadaşım geçen akşam bize geldi,  film izlemeye karar verdik ve bu filmi söyledi. Kendisi  10 defa izlemiş biri olaraktan benim bilmediğimi görünce hayretlere düştü. Madem bu kadar övüyorsun hadi izleyelim dedim.

            Ve filmi izleyeme başladık. Beni en başında konusuyla şaşırtan bir film oldu. Gerçek dünyadan alışkın olduğumuz para ve paranın verdiği güç yoktu. Sadece zaman vardı. Zamanla yaşıyorlardı. İşte çalıştıktan sonra maaşlarını zaman olarak alıyorlar. Otobüse bindiklerinde zamanlarıyla ödüyorlar. Hatta bankadan para kredisi yerine zaman alıyorlardı. Hem de faizli

 . Ülkenin bir tarafı günlük çalışmayla hayatlarını sürdürüyorlardı. Çünkü günlük çalıştığı kadar zaman veriliyordu. Çalışmama gibi bir lüksleri  yoktu çünkü zamanlarının sıfırlanması demek ölmeleri anlamına gelmekteydi. Ülkenin diğer bir tarafı ise zengindi. Zenginlikleri zamanlarının hiç bitmeyecek kadar olmasıydı. Kumarları bile zamanla oynuyorlardı. Başrol oyuncumuzun Justin’in filmde kı adı Will Salas. Filmin en etkilendiğim sahnelerinden biri ise Will’in annesinin koşarken(Will’den saat alıp yaşamak için koşuyordu) saniyelerle yarışması ve saniyesinin yetmediği için Will’in kollarında ölmesiydi. Bu sahneyi izledikten sonra hayatımda ne kadar çok zamanımın olduğunu ancak bu zamanımı ne kadar boş kullandığımı fark ettim. Eminim sizde izledikten sonra böyle düşüneceksinizdir. Amanda’nın filmde ki adı Sylvia Weis’tir. Zaman demek güç demekti ya. Sylvia’nın babası çok güçlüdür zengindir çünkü hiç bitmeyecek bir zamana sahiptir. Ancak Slyvia için öz kızı için zamanından bir saniye bile vazgeçmez. Sylvia ‘da babasına çok sinirlenir ve babasının bankasını 6 defa soyar. Soyduğu zamanları da sadece günlük çalışarak yaşamaya çalışan kesime verir. Artık ağır koşullarda çalışmaya mahkum değillerdir. Will zamanın o kadar kıymetli olduğu yaşamda yine de zor bir durumda olan birisine , hem de kendisinin öldürmeye çalışan birisine, ölmemesi için zamanından verir. Burada bence yönetmen hangi koşulda olursa olsun insanlığın ölmediğini göstermiştir.

      

          Film ile ilgili benden bu kadar. İzlemeyenler için şiddetle tavsiye ediyorum. İzleyenler için ise görüşlerini bekliyorum.

Marlene Dietrich

 

                        Bu haftaki blog konuğumuz 1930 yılların stil ikonu Marlene Dietrich. 

     1901 yılında Berlin'de dünyaya gelen Alman asıllı sinema oyuncusu ve şarkıcısıdır.  20'li yıllarda Berlin sinemasında ve tiyatrosunda yer aldı. Film yapımcısı Josef Von Sernberg tarafından keşfedilmesiyle 1930'lu yıllarda Hollywold'da popüler olmuştur. Maskülen tarzdaki giyimiyle hemcinslerine öncülük etmiştir. Oskar almaya aday olan Dietrich, Amerikan Film Enstitüsü'nün hazırladığı listeye göre en önemli 9.kadın oyuncusu seçilmiştir. İki farklı dilde çekilmiş olan The Blue Angel filminde canlandırdığı Lola-Lola karakteriyle uluslararası bir film yıldızı haline gelmiştir.Yükselen kariyerinin etkisiyle dönemin önemli stil ikonlarından biri olmuştur.
    Dikkat çeken androjen tarzıyla, günümüzde de etkisini, sürdürmektedir olan Dietrich kadınları pantolonla bütünleştirirken, cinsel çekicilikten ödün vermeden sıradanlıktan uzak, kendinden emin, biraz egoist ve küstah bir dişi profili oluşturuyordu. Yayı anımsatan kaşları, hep elinde olan sigarasıyla tanınan Marlene, cephelerden etkilenerek ortaya çıkarttığı ceketli pantolonlu takımlarını, kombinlediği kravatları ile maskülen tarzın öncüsü olmuştu. Sahnede ise deniz kızını andıran kıyafetleri ve aksesuarlarıyla akıllara kazınan Marlene stili, günümüzde de etkisini sürdürmekte..
   Asıl adı Maria Magdelena'ydı. İncil'de sözü geçen İsa ile yakınlaşan kadınla aynı hala isme sahipti.
   
   Stil ikonu olan Marlene makyajının püf noktaları :
   
   Marlene, imzası haline gelen elmacık kemiklerini daha belirgin hala getirmek ve yanaklarının şeklini oturtmak için pembe tonlarındaki allıkları tercih ediyordu.
   Cildini kusursuzlaştırmak için ten rengine yakın bir fondötenle, açık renk bir punda tercih eden Dietrich, siyah eyeliner ve göz kalemi kullanarak yaptığı göz makyajındaki kirpik diplerindeki şeffaflık etkisini, göz pınarına uyguladığı açık renk bir farla yapıyordu.
   Dudak makyajı için mat kırmızı ve koyu toprak tonlarını tercih eden Marlene, şekil açısından en iyi görünümünü elde etmek için dudak fırçası kullanımını öneriyordu.


L Sokağından Sevgilerle..                                                                                                


                                                                                                                                                                     Bu yazı Stiletto'dan alıntıdır.

Bir Anlık Düşünceden ...

 '' Eğer ben bir amatörsem ve hiçbir konuda belirgin bir yeteneğe sahip olmadığım söyleniyorsa, bu sadece uzmanlaşacağım şeyi bulamamış olmamdan kaynaklanır '' demiş GOETHE. 
  
  Goethe'nin bu sözünü okuyunca tam da beni kasdettğini anlamak zor olmadı benim için. Bu zamana kadar birçok şeyle ilgilenip hepsini yarım bırakmış olmaktan üzüntü duyuyorum ama bir yandan da demek ki başka bir şey yapmalıyım diyerekten yeni şeyler denemeye başlıyorum. 
   Ve tam da bunları düşünürken aklımdan sorular geçiyor. Acaba hiçbir şey yapmamak , yeni şeyler öğrenmeye başlayıp onları ilerletemeden yarım bırak mı daha iyidir ? Yoksa hiç denemeden ne yapacağına karar veremeden öylece beklemek mi daha iyidir ? 
  Bu soruların yanıtlarını siz değerli okuyucularıma bıraktım.
   

 Sevgilerde L Sokağından...

Sabahattin Ali - Kuyucaklı Yusuf

 

  Türk edebiyatının yüksek kuleleri vardır ve o kuleleri oluşturan, ayakta tutan dayanıklı yapı taşlarıdır. Edebiyatımızda da Sabahattin Ali yüksek kulelerden biridir şüphesiz. Yapıtları ise dayanıklı yapı taşlarındandır. Çizdiği farklı karakter ve olay örgüleri, anlatımının yalınlığı, betimlemelerde ki profesyonelliği onu farklı kılmıştır muhakkak ki. Ama Sabahattin Ali döneminin birçok yapıtından farklı olarak taşra ve taşranın sorunlarına ağırlık vermiştir. Diğer romancılarımız gibi gündelik yaşama, yerel sorunlara duyarlıdır ama Anadolu’nun geçirmek de olduğu toplumsal -kültürel değişim -dönüşüm dolasıyla doğu-batı sorunlarına daha da duyarlıdır.

     Kuyucaklı Yusuf’un yayım yılı 1937.O güne kadar öykücü bilinen yazarın ilk romanıdır. Ve yazar daha ilk satırlarda öyle bir karakter çizer ki tüm roman boyunca şimdi ne olacak yerine Yusuf ne düşünüyor, Yusuf şimdi ne yapacak demekten kendimizi alıkoyamayız. Yusuf için küçüklüğünde yaşadığı gördüğü şeylerden dolayı böyle biri ya da şöyledir demeye kalkışsak bile daha ilk satırlarda bunu yalanlar gibi Yusuf… Çünkü daha 9-10 yaşlarında bir çocuktur anne babası gözlerinin önünde öldürüldüğünde… Ne bunları anlayamayacak kadar küçüktür ne olanları soğukkanlılık ile karşılayacak kadar büyük... Ama daha ilk sayfalarda ben buyum der gibidir. Anne babası gözlerinin önünde öldürülür, korkup bir kenara çekilmek bir yana Jandarmayı çağırır. Onlar gelene kadar korkmaz anne babasının başında bekler.Öyle ya onlar anne babasıydı Yusuf’un ne zararı olabilirdi ki Yusuf’a…parmağı kopmuştur olsun bir parmak değil midir  Yusuf için..dedik ya farklıdır Yusuf…

Kaymakam Selahattin Bey evlatlık edinir Yusuf’u. kızından ayırt etmez Yusuf’u. Ama içten içe yerleşir Yusuf’a yetimlik. Zamanla iletişime girmediği, konuşmadığı için doğrudan belirlemelerde ya da isteklerde de bulunamaz. Doğru bildikleri vardır. Ama bunları ne baba Selahattin, anne Şahinde ne yıllarca arkadaşlık yaptığı arkadaşları bilebilir. Hatta çok sevdiği karısı Muazzez bile bilemez. Yusuf öyledir çünkü… Duygularını, düşüncelerini dile getiremediği için çok sevdiği Muazzezi de olayların zorlaması ile kaçırıp evlenir. Ama hep dillendiremediği şeyler vardır. Oysa şimdi evlenmiştir. Artık Muazzez için bir şeyler yapmalıydı. İlk olarak babasının koyduğu işte çalışır. Bir süre sonra babası ölünce iyiden iye zor duruma düşer. Daha doğrusu kapanmayan konular vardır. Mesela Fabrikatör Hilmi beyin oğlu Şakir’in bitmemiş öfkesi vardır. Ve yeni gelen kaymakam ile işbirliği içindedir Şakir. Öyle ki babasının ölümünün hemen ardından başka bir bölüme atanır Yusuf. Ve uzun zaman evinden, karısı Muazzezden ayrı kalır Yusuf. Bu ayrılıkları ilk zamanlar Yusuf’u beklemek ile geçirir Muazzez zamanla annesi Şahinde’nin eğlence gecelerine de katılır. Ve şimdi tam zamanıdır. Zira Yusuf’tan yediği dayağın intikamını almaya and içmiştir Şahin. Muazzezin Şahinde’nin eğlence gecelerine katılması Şahin’in işini kolaylaştırır. Romanda muazzezin eğlence gecelerinde kucaktan kucağa oturması şöyle tasvir edilir:

    “şahinin bu anda hâkim olan his, Muazzeze karşı duyduğu istek değil, Yusuf’a karşı duyduğu kindi. Bir kere başkasının olan bu kızı nasıl olsa elinde farz ediyor, fakat onun kucaktan kucağa dolaşmasının Yusuf için ne acı talih olduğunu düşünerek gülüyordu. İşte, eninde sonunda bu yabanın Yusuf’undan yediği yumruğun acısını çıkarmıştı. Bu kıza bir zamanlar yan bakmasına müsaade edilmemişli ve bugün onu saatlerce hırpalıyor, kucağına alıyordu. Hatta bu kızın ortaya düştüğünü de görecekti.”

    Bu yaptıklarından pişman olan, Yusuf ‘a her şeyi anlatmayı deneyen Muazzez bunun imkânsızlığı içinde gitgide alışıyordur bu hayata. Romanda muazzezin bu hali şöyle betimlenir:

“şimdi akşam olmasını, sofranın kurulmasını yahut bir yere gitmelerini biraz isteyerek bekliyor, rakı kadehlerini daha az yüz buruşturarak içiyor ve koluna gümüş bir bilezik takan bir erkeğin kucağına oturmaktan eskisi kadar nefret etmiyordu.”

İlk zamanlar masum birkaç gece katıldığı eğlencelerde sınırı aşmıştır muazzez. Eskisi kadar tepkili de değildir hem. Sadece Yusuf’un tepkisinden korkar olmuştur. Yusuf yoğun geçen yolculuklarından döndüğünde yorgunluktan bazı şeyleri fark etmez olmuş ve evinin geçimini sağladığını düşündüğü için şimdilerde daha çok çalışır. Ama iyiden iye etrafındakilerin tavırları Yusuf’u işkillendirir. Bir de o sabah işten döndüğün de neydi muazzezin o hali? Romandan o satırlar:

“muazzezin yüzü yağlı yağlı parlıyordu. Saçları pösteki gibi dolaşmış ve yar yer terli yüzüne yapışmıştı. Burun delikleri genişlemiş gibi duruyor ve kanatları oynuyordu. Ağzı sırıtmaya benzer yarı açılmıştı. Gözlerinin etrafı çürük ve yorgundu. Kaşları hafif çatılmıştı. Fakat Yusuf’u asıl korkutan, bu çehrenin kirli sarıya benzeyen rengiydi. Yanaklarının eskisi gibi pembeliği kalmamıştı. Dudakları kabuk kabuktu. Kaşlarının çatıklığı ile garip bir tezat oluşturan bu gülüş, Yusuf’a tamamen yabancı geldi. Daha çok eğildi, fakat muazzezin ağzından yayılan bu koku onu geri itti.”

    Muazzez'in bu hali, etrafındakilerinin sözleri Yusuf’u iyiden iye işkillendirir. Ve olanların ya da olacakların anne Şahinde’nin sorumluluğunun altında olduğunu, olmuş ve olabilecek hiçbir şeyden muazzezin sorumluluğu olmadığını sert bir şekilde anlatır anne Şahinde ye. Ama Şahinde onu dikkate almaz.

Yine böyle bir eğlence gecelerinde birinde Yusuf eve döner gördükleri karşısında şaşkındır. Uzun zamandır kaçtığı gerçek ile yüz yüzedir. Muazzez başkalarının kucağında sarhoş bir şekilde direnmeye çalışıyor, Yüzünde ki zafer sevinci ile duran Şahin olanları izliyor. Yusuf ile Şahin birbirine ateş ederler. Ortam karanlık olduğu için kimin kime ateş ettiğini görülmemiştir. Yusuf muazzezi alıp buralardan gitmek ister. Uzun bir yolculuktan sonra dinlenmek için durduklarında Yusuf gözlerine inanamaz. Muazzez evdeki çatışma esnasında yaralanmıştır. Yusuf, muazzezin boğazına yakın yarasına diker gözlerini ve belki yarım saat boyunca hiç kıpırdamadan ona bakar. Ne yazık ki bu sürede Yusuf’un ne düşündüğünü de bilmiyoruz. Sonra heybesinden çıkardığı bıçakla toprağı kazmaya başlar. Muazzezin cansız bedenini koyar, üstüne topak atar elleriyle. Ve matemini söylemeden tek başına yüklenir acısını ve yeni bir hayata doğru… Bir kaçışla başlayan aşk yine kaçışla sona erer. Ve yine bir ölümle başlayan yeni bir hayat Yusuf için yine bir ölümle kendini tazeler…

Sabahattin Ali - Kürk Mantolu Madonna

     

       Bugünkü blog konuğumuz Sabahattin Ali. Sizlere ilk önce edebiyatımızdaki bu değerli yazarımızdan biraz bahsetmek, daha sonra da beni derinden etkileyen Kürk Mantolu Madonna’sından bahsetmek istiyorum.

             Sabahaittin Ali 25 Şubat 1907’de Gümülcine’de doğdu, 2 Nisan 1948’de Kırklareli’nde öldü. İstanbul İlköğretmen Okulu’nu bitiren Sabahattin Ali, Yozgat’ta bir yıl öğretmenlikten sonra,1928 yılında Miili Eğitim Bakanlığı’nca Almanya’ya gönderildi. 1930’da döndükten sonra Aydın, Konya ve Ankara ortaokullarında Almanca öğretmenliği, Milli Eğitim Bakanlığı Yayın Müdürlüğü’nde memurluk vee Devlet konservatuarı’nda dramaturgluk yaptı. 1945’te Bakanlık emrine alındı, İstanbul’da Markopaşa adlı mizah gazetesini çıkardı. 1948’de bir yazısı yüzünden tutuklandı, 3 ay kadar hapis yattı. Sürekli izlendiği için yurtdışına kaçmak istedi, ancak Kırklareli dolaylarında bir kaçakçı tarafından öldürüldüğü iddia edildi.

    ESERLERİ

ŞİİR:

Dağlar ve Rüzgâr (1934)
Değirmen Dağlar ve Rüzgâr (1965)
Dağlar ve Rüzgâr, Kurbağaların Serenadı, Öteki Şiirler (1988) tüm şiirleri

ROMAN:
Kuyucaklı Yusuf (1837-1988)
İçimizdeki Şeytan (1940-1982)
Kürk Mantolu Madonna (1943-1988)

ÖYKÜ:
Değirmen (1935)
Kağnı (1936-1983)
Ses (1927-1972)
Yeni Dünya (1943-1982)
Sırça Köşk (1980)

OYUN:
Esirler (tefrika 1936, basım 1966)

       Sabahattin Ali’nin talihsizliklerden örülü yaşamı, gizemli yönleri hala tam aydınlatılamamış trajik ölümü, sanatçı ruhunun tutkulu derinlikleri ile ülke gerçeklikleri karşısındaki toplumsal bilinci arasında kimi zaman kurabildiği uyumlu denge, kimi zaman da bireyin iç dünyasına eğilen şikayetçi, karamsar ve melankolik bir ruhun patlamaları şeklinde kendini gösteren iç derinliği, onu modern edebiyatımızda kolayca etiketlendirilemeyecek öncü yazarlardan biri olarak, çeşitli yönleriyle bugün yeniden, yeni bir edebiyat merceği altında incelemeye değer kılmaktadır.

     Böyle bir girişten sonra yazımın da en başında dediğim gibi beni çok etkileyen Kürk Mantolu Madonna’sından bahsetmek istiyorum.

      

        O Kürk Mantolu Madonna’ydı onun için. Babasının yolladığı Almanya’da resim sergisinde tanıdı onu. Sadece bir portreydi. Baktı baktı doyamadı. Günlerce resim sergisini ziyaret edip, sadece bir resmin karşısında seyre daldı. Aşık olmuştu bir kere ! Öyle bir tutulmuştu ki resme yanına gelen gerçek Kürk Mantolu Madonna’sının farkına bile varamadı.  Hep hayalini kurdu o kadının .. Ve bir gün gece yarısı sokakta gördü onu. Sadece bir andı ! O olup olmadığını anlamak için ertesi gece aynı sokağa tekrar geldi. Onunki sadece bir umuttu. Sokaktan yine bir kadın geçiyordu, o olup olmadığını anlayamadı takip etmeye başladı kafasındaki düşüncelerle.. Çünkü kadının kürkü aynı Kürk Mantolu Madonna’nın kürkü gibiydi.. Evet takip etti ve buldu hayalindeki kadını. Sonra tanıştılar. Asıl adı Maria Puder’di. Birlikte uzun uzun vakit geçirmeye başladılar. Her şey çok güzel giderken Madonna’sı bir gün artık yapamayacağını söyledi. Ve onun için hayat durdu sanki .. Günler  geçtikçe içindeki dayanılmaz boşluk artmaya başladı. Artık dayanamayacağını anladığında Madonna’sının kapısını çaldı ve hastaneye kaldırıldığını öğrendi. Hastaneye gittiğinde, Madonna sadece bir kez gülümsedi. Ancak o, gülümsemenin Raif’e neler hissettirdiğinin farkında bile değildi. Hastaneden eve geldikleri günlerde Madonna’sının her bakımını yaptı. Madonna artık inandı Raif’in sevgisine aşkına ..

      Ve bir gün haber geldi. Raif’in babası vefat etmiş ve Raif’i Türkiye’ye çağırmaktaydılar. Madonna Raif’ten önce terk etti Almanya’yı ve en son sözü ‘Şimdi ben gidiyorum. Nereye çağırırsan gelirim’idi.

      Raif Türkiye’ye döndüğünde az bir zaman mektuplaştılar. Daha sonra Raif, Madonna’dan hiçbir haber alamadı. Kafasında başkasını bulduğu gibi düşünceler geçti  on yıl boyunca. Ancak tesadüfen on yıl sonra karşılaştığı bir ahbabından Madonnası’nın vefat ettiğini öğrendi.  Bunca zaman Madonna’sına düşünceleriyle ihanet ettiğini düşündü ve çok üzüldü

     Bir gün Raif Bey efendi de vefat etti. Aşkını , sevgisini de kendiyle beraber götürdü.

Kitaptan bazı alıntılar:

     

   ‘’Bu portrede ne vardı?.. Bunu izah edemeyeceğimi biliyorum; yalnız, o zamana kadar hiçbir kadında görmediğim garip, biraz vahşi, biraz mağrur ve çok kuvvetli bir ifade vardı.’’

    ‘’Bu oydu. Bir an kadar gördüğüm yüzü, sisli kafamda bir şimşek gibi çakmıştı. Bu, yabankedisi kürkünün içinde, soluk yüzü, siyah gözleri ve uzunca burnu ile, sergide gördüğüm resmin ta kendisi,’’Kürk Mantolu Madonna’’ydı.’’

    ‘’ Eski bir dosta güler gibi güldü… 

                                               …Hayatımda hiç bu kadar mesut olduğumu, içimin bu kadar genişlediğini hatırlamıyordum. Bir insanın diğer bir insanı , hemen hemen hiçbir şey yapmadan, bu kadar mesut etmesi nasıl mümkün oluyordu? ‘’